Update 2010;

HARDERWIJK - ‘Geef Acht!’ is een monoloog waarin we kennismaken met de verlamde en via een medisch experiment verstijfde marinier Klaas van Vliet, zijn zoon die nooit Sinterklaas wil vieren, zijn vrouw die zo mooi is als Marilyn en zo wankel als het getij, het Nederlands-Indie van ‘45/’46 en het leven dat daar tussendoor deint alsof er nooit niks gebeurd zou zijn.

De voorstelling gaat over jonge jongens die zich aanmelden en in uniform naar verre landen vertrekken, nog geen flauw benul van wat ze daar tegen zullen komen en hoe het hun leven zal blijven beïnvloeden. Het kruipt in je DNA.

Hij zegt: “Eens een veteranengezin, altijd een veteranengezin.”

De oorlog in Nederlands Indie, die geen oorlog mocht heten, is een vergeten geschiedenis. Van het post traumatisch stress syndroom had niemand nog gehoord. Duizenden mannen kwamen terug en zwegen. Ze trouwden, kregen kinderen en overleefden. Deze mannen zijn nu stervende. Hun zoons en dochters hebben net volwassen kinderen. Zij zijn in geen oorlog in geweest, maar hebben in de huiskamer de verschroeide aarde altijd geroken.

“Onaangeraakte pijn wordt doorgeven, generatie op generatie, leven op leven, tot we zo ver gekomen zijn dat we ‘t niet meer kunnen achterhalen; waar komt dat gevoel toch vandaan?”

 

Een kort interview met maker, speler en initiatiefnemer Arthur van Vliet.

Wat zegt het stuk over jezelf?

“Het zegt waar ik vandaan kom. Hoe de belangrijkste jaren voor persoonlijkheidsvorming door mij zijn beleefd. Ik kan acht geven als de beste. Daarna heb ik een leven geleid als verpleegkundige, theatermaker, docent, trainer en coach om uiteindelijk met vele nuances weer terug te komen bij mijn oorsprong. Een man die kan zien wat nodig is.”

Wat zegt het stuk over de schrijfster?

“Als ik daar iets over mag zeggen? Ik wist dat Jannemieke een mooie pen had. Nu weet ik dat ze dat koppelt aan een duidelijke visie op het theater. Ik zie hoe goed haar research is geweest en ervaar de ongetemde logica van elk woord.”

Hoe heb je jezelf zover gekregen om dit stuk over jou en je vader te maken?

“Dat heeft mijn vader gedaan. Op zijn sterfbedje nog wel. Hij vroeg het en ik zei ja. Natuurlijk moest ik eerst afstand nemen. De drie jaren van vragen hoe dit toch te doen hebben me veel over mij en mijn vader geleerd. Dan drie jaar dubben niet weten hoe en in Jannemieke een uitweg vinden. Het mooiste is dat het stuk precies dat wordt waar mijn vader om vroeg. Een stuk over een man met een dwarslaesie en die voor zijn gevoel veel bereikt heeft. De onuitgesproken woorden, ondanks zijn trauma ondanks zijn last zijn in het stuk meegenomen. Zijn leven wordt in een mooie context geplaatst.”

Wat is het waarom ik het stuk moet zien?

“Documentaire theater. Gekoppeld aan een zeer persoonlijk verhaal van de acteur zelf. Die je ook zo op het podium krijgt te zien. Je moet het zien omdat het je een tijdsbeeld geeft van een macro situatie gekoppeld aan de impact van een microsituatie. Misschien ook wel heel basaal omdat mijn vader het verdiend. Waarom niet? Het zal boeiend zijn, rakend, tot nadenken stemmend. Ik moet ook denken aan STUK een voorstelling van Grondverf dat jaren geleden met deze vraag geconfronteerd werd. ‘Omdat ik het wil laten zien’. Was toen het antwoord. Omdat ik er schik in heb. Voor mij hoeft er niet altijd een noodzaak te zijn. Het begon met de noodzaak van het antwoord op mijn vaders vraag. Dat is genoeg. Het is ook een stuk over mij! Het podium bepaald een groot deel van mijn leven. Daarom stelde mijn vader die vraag en waarom zou ik dat podium niet gebruiken om het te laten zien aan wie dat wil.”

Wat is er anders als ik het stuk heb gezien?

Mensen met vaders die in Indie zijn geweest. Kijken met een nieuwe nuance naar hun vader misschien? Vragen zich misschien af of wat daar is gebeurt te merken is aan de eigen oogopslag? Hebben zich verdiept in de vorming van de acteur en vragen zich af hoe dat bij hen is? Kijken mogelijk anders naar discussies over wel of niet blijven in Afghanistan. Vragen zich over zichzelf mogelijk af of dat wat hen jong is gebeurt nu nog speelt in hoe het leven wordt geleefd. En eigenlijk kan ik wel doorgaan zo. Je hebt historie gezien, drama impact van gebeurtenissen op leven. Is het niet theater in essentie. Je kijkt naar een verhaal een ruim uur en daarna vraag je je het een en ander af?

Wat is je volgende stap?

Rust! En kijken naar de Jossen die gespeelt gaar worden door andere Grondverf acteurs begin juni.

 

De voorstelling is te zien op 4 en 5 mei in de Catharinakapel te Harderwijk aanvang 20:15 uur.

Reserveren via www.catharinakapel.nl

 

Een productie van Theatergroep Grondverf

Concept en spel: Arthur van Vliet
Tekst/regie: Jannemieke Caspers
Muziek: Gert Jan Stoffer

Update project 2009;

Omschrijving voorstelling door initiatiefnemer Arthur van Vliet:

Het is 5 mei 2006. Mijn vader is stervende. Hand in hand gezeten, althans ik zat hij lag, vraagt hij aan mij.

 ‘Ga je nu ook een voorstelling maken over mij? Ik ben toch een man met een hoge dwarslaesie die er in is geslaagd om drie kinderen op de wereld te zetten die het alledrie heel goed doen?

Natuurlijk zeg ik ja! Ik herhaal dat bij zijn kist.
Drie jaar worstel ik met zijn vraag. Ik wil niet de voorstelling maken zoals hij daar om vroeg. Een voorstelling heeft meer noodzaak nodig dan de liefde van een vader voor zijn zoon en andersom. Het publiek verdient het dat hen de voorstelling aan gaat. De voorstelling moet engagement bevatten. Dat engagement is niet moeilijk te vinden. Mijn vader raakte gewond in Indonesië in 1946. Een granaatscherf vernielde zijn ruggenmerg en voordat dit gebeurde maakte hij kennelijk een aantal vreselijke dingen mee.

Teruggekomen uit de oorlog zit ons land niet op mijn vader te wachten. De oorlog in Indonesië moet snel worden vergeten. Later wordt er gesproken over een ‘foute oorlog’ Dokter de Jong dient deze passage twee keer te herschrijven omdat hij onvoldoende aandacht neemt in zijn werk voor de oorlogsmisdaden die door Nederlandse militairen zijn gepleegd.

Mijn vader slaagt er toch in om een gezin te stichten. Van een Post Traumatisch Stress syndroom is dan nog weinig of niets bekend. Pas veel later kom ikzelf tot het inzicht dat hij en daarmee zijn gezin daar zwaar aan heeft geleden. Hulp is voor hem en zijn gezin te laat gekomen. Als ik een uitzending op televisie zie waarin ‘Anjerkinderen’ (kinderen van getraumatiseerde Libanon soldaten) zie valt alles op zijn plek.

De voorstelling moet aandacht vragen voor een stuk geschiedenis van ons land waar te weinig aandacht voor is. Voor de impact van die oorlog op onze soldaten van toen en de gevolgen daarvan op hun leven en de generatie na hen op wie diezelfde gebeurtenissen veel invloed hebben gehad. Wanneer dit thema wordt doorgetrokken kan de voorstelling ook van belang zijn voor de gezinnen van (gewonde) soldaten die naar andere oorlogen zijn uitgezonden zoals Libanon Sebrenica en recentelijk Afghanistan.
Specifiek moet de voorstelling aandacht vragen voor een adequate opvang van militairen en hun (toekomstige) gezinnen.

Het verhaal van mijn vader en mij wordt daarmee een vertrekpunt waarmee deze onderwerpen op bescheiden wijze onder de aandacht worden gebracht.
subthema’s voor de voorstelling zullen zijn:

·    De invloed van oorlogsgeweld op de individuele soldaat.
·    Post traumatisch stress syndroom
·    De invloed op het gezin. Specifiek de vader zoon relatie.
·    De geschiedenis van de politionele acties.
·    Gevolgen door de generaties heen.
·    Tijdige hulpverlening voor het hele systeem van het betreffende gezin.
·    Etc

Drie jaar broed ik op de vorm en de wijze waarop ik de voorstelling tot stand kan brengen. Uiteindelijk besluit ik dat ik het niet op eigen kracht kan. Het schrijven van de voorstelling is niet mijn kracht. Spelen kan ik, als professioneel opgeleid acteur, wel. Ik ben er in de drie jaar achter gekomen dat ik ook over de daarvoor benodigde distantie beschik. De traumatische ervaringen uit het gezin heb ik al langer geleden een plek weten te geven. De autobiografische elementen een kracht voor de voorstelling worden. Grondverf besluit om een professionele schrijver aan te zoeken en de voorstelling te financieren doormiddel van subsidies, uit het LIRA Fonds.
 
 

 

 

 

 

 

 

 

---

 

 

 

 

 

 

Bij grondverf te verwachten:

Anderhalf jaar geleden overleed mijn vader. Mijn vader was pas later in zijn leven trots op de stappen die ik in het theater maakte. Hij is 1 keer in zijn leven naar Carré geweest en zat trots op de eerste rij (waar speciaal voor hem twee stoeltjes waren verwijderd) naar een belangrijk hoogtepunt uit mijn theaterloopbaan te kijken. Vanaf dat moment vulde hij een belangrijk gedeelte van zijn dagen met aan anderen vertellen dat ik daar met een voorstelling had gestaan en hij daarbij was geweest. Niet gek dat hij op zijn sterfbed vroeg. Ga je nu ook een voorstelling over mijn leven maken?

Mijn vader had een dwarslaesie die hij had opgelopen in de oorlog in Indonesië. Een granaatscherf doorsneed zijn wervelkolom en op 19 jarige leeftijd zag zijn leven er plotseling heel anders uit. Toch kreeg hij drie kinderen en op zijn oude dag waren die drie zijn grote trots. Hij lichte zijn vraag dan ook toe door te zeggen dat het toch wel wat was om met zo’n handicap toch drie kinderen goed groot te brengen. Moest een voorstelling in zitten dacht hij.

Ik beloofde het hem.

Vanaf dat moment zoek ik naar die voorstelling en die zoektocht is nog lang niet afgelopen. Eerst dacht ik dat het over die oorlog (de politionele acties) moest gaan. Mijn vader had er echter zo’n hekel aan als die oorlog werd opgerakeld, dat hij dat toch waarschijnlijk niet bedoeld kon hebben. Maar wat zou dan theatraal en geëngageerd genoeg zijn?

Toen ik deze foto van dit jonge meisje zag, opkijkend naar de man die haar het erekruis voor gewonden uitreikt, werd ik getroffen door de blik in haar ogen. Die blik kende ik. Ik had hem eerder in de ogen van mijn vader gezien. Zij is haar been kwijt en beseft nog niet half hoeveel inpakt haar verloren been op haar en haar mogelijk toekomstige gezin kan hebben.

Daar moet de voorstelling over gaan. Over de impact van een ingrijpende oorlogswond van een militair in zijn eigen leven maar ook dat van zijn omgeving.

Ik zie al wel humorvolle en tragisch scènes. Zoals de verjaardag van mijn vader waar mannen met houten benen, kunsthanden, glazen ogen en slechthorend binnen kwamen het glas hieven en dronken werden zonder ook maar 1 woord over de oorlog te spreken die hen toch verenigd had.

Ik ga verder met mijn zoektocht en het zal nog wel even duren voor ik zover ben dat er een script is. Wie mee wil denken en mij wil voeden is hierbij van harte uitgenodigd.

Arthur van Vliet